راپۆرتێك سەبارەت بەو لاوە كوردانەی كە هێشتا مافی پەنابەریان لە وڵاتی نۆروێژدا وەرنەگرتووە

ئامادەكردن: سۆران ئەمینی

بەهۆی ئەو بارودۆخە نەخوازراوەی كە بەسەر كوردستاندا هاتووە و شەڕ و داگیركاری تێدا بەردەوامە و وڵات بەرە و گرژی و ئاڵۆزی دەچێت، بە ناچاری ژمارەیەكی یەكجار زۆر كورد لە هەر كام لە بەشەكانی كوردستان وەك پەنابەر روو دەكەنە وڵاتانی ئورووپایی و ئامریكا و كانادا. لە نێو ژمارەی كۆچبەرانیشدا لاوان بەرێژەیەكی بەرچاو دەبینرێن.

لەو راپۆرتەدا هەوڵدراوە بە كورتی تیشكێك بخرێتە سەر بارودۆخی ئەو لاوانەی كە تا ئێستا لە وڵاتی نۆروێژ مافی پەنابەریان وەرنەگرتووە.

خالق مەنافی یەكێك لەو لاوانەیە ماوەی سێ ساڵ و پێنج مانگە وڵاتی بە جێ هێشتووە و ئێستا لە وڵاتی نۆروێژدا دەژی، بەمشێوەیە بۆ لاوان دوا : هەڵبەتە روونە بۆ هەمووان هەر کەسێك ئەندام و لایەنگری لایەنێکی سیاسی نەیار بە رژێمی کۆماری ئیسلامی بێت، ژیانی دەکەوێتە مەترسییەوە، منیش وەکو لایەنگیرێکی حیزبی دیمۆکراتی کوردستانی ئێران، بە هۆی بیرو باوەڕی سیاسییمەوە کەوتمە زیندان بۆ ماوەی سێ ساڵ و هەروەها حوکمی دوو ساڵ تەعلیقی-یان بە سەرمدا سەپاند.

بۆ خۆتان دەزانن ئیدی ئەو کەسانەی کە حوکمی سیاسیان دەدرێت، پاش ئازادبوونیش هەمیشە لەژێر چاودێری وردی ئیتلاعاتدا دەبن. تەنها رێگەیەك بۆ بەردەوامی و ژیان کە لە دیدی مندا مابوویەوە، هاڵهاتن بوو بەرەو بەهەشتی ئورووپا کە ئێستا دەبینن دۆزەخێکی ساردەو ئارام .. ئارام دەمانتوێنێتەوە.

خالق سەبارەت بە وەرنەگیرانی ووتی: وەڵامێکیان پێ داوم، داوای پەنابەرییەکەم دوای تێپەڕبوونی ١٥ مانگی یەکەم بە وەڵامێکی مەنفی بوو، منیش سکاڵام لەسەر بڕیارەکەی بەڕێوەبەرایەتی کاروباری پەناهەندەکانی نۆرویژ کردووە لەڕێی پارێزەرەکەمەوە، وا ئێستا چاوەڕوانی دوایین بڕیاریان دەکەم.

ناوبراو ووتیشی، ژیان لە کەمپەکانی چاوەڕوانیدا زۆر سەختە، بە تایبەت ژیانکردنێکی نیمچە زۆرەملێ لەگەڵ خەڵکانی وڵاتانی دیکە کە تازە روویان کردووەتە نۆرویژ، کە هەموو خاوەن کلتورو ئایدیاو بۆچوون و ئەخلاقیاتیانی جودان، ئەم جوداییەیش لەسەر بنەمای رێزگرتن و تێگەیشتن نیەو بەڵکو بە کێشەو بیرو دیدگا تەسکەکانیانەوە هاتونەو هەمان ئەو کێشانەی لە وڵاتەکانی خۆیان هەیانە لێرە دووبارەی دەکەنەوەو کاتی دەوێت ئەگەر فکریان بگۆڕن، کە ئەویش بڕێك سەختەو شوێنی ژیانی ئێمە وەکو ئازمایشگەیەك وایەو دەبێت ئێمەو ئەو کەسانە لە چوارچێوەی سیاسەتی ئەو وڵاتەدا بەرخوردی رۆژانە یاخود دەوری لە کۆڕو دانیشتن و شوێنی مانەوەکانماندا بکەین، هەڵبەتە ئاسان نیە وێنای تەواوی ئەو کێشانە بکەم، چونکە ناژمێردرێن هێندە زۆرن.

سەبارەت بە مەترسییەکانی سەر ژیانمان، بەشێکی تووشمان بووە کە ئەویش باری رەوانییە، ئەستەمە کەسێك هەبێت و تووشی گرفتی خەمۆکی و ئەفسوردەگی نەبووبێت، بەوەیشەوە ناوەستێت دۆخەکەمان، چونکە ئەوانەی چاوەڕوانی وەڵام دەکەن، هەمیشە ترسێکی گەورە لە وجودیاندا هەیەو لە نێوان دوودڵییەکی تاقەت پڕوکێندا دەگوزەرێنن، بۆ خۆیشتان دەزانن ژیان بە دوودڵی و نائارامییەوە چ جۆرە گرفتێك دروست دەکات لە بیرو جەستەی مرۆڤدا.

ترسی گەورەتریش ئەوەیە کە هەمیشە لە بیری ئەوەداین ئەگەر رەوانەی وڵات بکرێینەوە، پێم وابێت ئەوەیشیان روونە بۆ هەمووان کە چارەنوسێك ئەگەر چاوەڕوانمان بکات لەم حاڵەتەدا، ئەگەر سێدارە نەبێت، بێگومان زیندانیکردنە لەو زیندانانەی کە من بۆ خۆم ئەزمونی سێ ساڵم هەیە، مەگەر هەر ئەو کەسانەی وەکو من بینیویانە بزانن چ دۆزەخێکەو مردن نایات و ژیانیش وەستاوە لەوێدا کەس نیە بە فریات بگات.

موراد عەلیزادە یەكێكە لەو لاوانەی چوار ساڵە وڵاتی جێی هێشتووە و لەو وڵاتەدا نیشتەجێیە و تا ئێستاش مافی پەنابەری وەرنەگرتووە، بەمشێوەیە باسی هۆكاری كۆچكردنی بۆ «لاوان» كرد «من تا ئێستا هیچ وڵاتێکم به‌ هی خۆم نه‌زانیوه‌ و ئه‌و وڵاته‌ی له‌ملاو له‌ولا پێناسه‌ی خۆمی پێ ده‌رده‌بڕم، هێشتا له‌ ئه‌رزی واقیع دا نه‌هاتۆته‌ بوون و شه‌رعیه‌تێکی سیاسی نییه‌. ئه‌گه‌ر مه‌به‌ست له‌ وڵاتی خۆم ئێران بێ، ئه‌وا به‌ جۆرێک شاربه‌ده‌ر بووم و ناچار بووم به‌ جێی بهێڵم. له‌و فه‌زا سیاسیه‌ی به‌ سه‌ر رۆژهه‌ڵاتی کوردستان دا زاڵ ببوو، سێ رێگه‌ له‌ به‌رده‌م من و جیلێک بوو؛ یان ئه‌وه‌تا دان به‌ جه‌رگ دابنێی و چاوه‌ڕوانی هه‌ل و ده‌رفه‌تێک بکه‌ی، یان به‌ره‌نگاری ببینه‌وه‌ یان ئه‌وه‌تا رابکه‌ی. به‌ره‌نگاریش خۆی سێ لقی لێ ده‌بێته‌وه‌؛ یان ئه‌وه‌تا تا سه‌ر به‌ هه‌موو باش و خراپیه‌ک بمێنیه‌وه‌، یان له‌ناو بچی و یان رابکه‌ی. من رێگه‌ی به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ له‌ گه‌ڵ رژێمی ئێرانم هه‌ڵبژارد و دواتریش له‌ ناو خه‌باتی به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌دا، نوشستی و رووکردنه‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات. ئه‌وه‌ باسێکی تره‌ که‌ چۆن رێگای به‌ره‌نگاری جێگه‌ بۆ به‌ جێهێشتنی خاک و په‌رته‌وازه‌ بوون خۆش ده‌کا و له‌ چوارچێوه‌ی باسه‌که‌ به‌ده‌ره‌.

موراد عەلیزادە سەبارەت بە پێنەدانی مافی پەنابەری ووتی: بێگومان چوارسال زۆره‌ بۆ وڵام نەدانه‌وه‌ به‌ که‌یسێک، به‌ڵام نۆروژ یه‌کێکه‌ له‌و وڵاتانه‌ی تیایدا پڕۆسه‌ی په‌نابه‌ری حه‌وت خانی رۆسته‌م ته‌ی ده‌کا و رۆژ به‌ رۆژ یاساکانی به‌رده‌م په‌نابه‌ران دژوارتر و سه‌خت تر ده‌بن. هه‌رچه‌ند له‌ سه‌رانسه‌ری ئورووپا تا دێ دۆخی په‌نابه‌ران به‌ره‌و خراپی ده‌چێ، به‌ڵام ره‌وشه‌که‌ له‌ نۆرویژ چه‌ند قات دژوارتره‌. ئه‌م وڵاته‌ دوای سالی۲۰۰۸وبه تایبه‌ت له‌پاش روداوی ۲۲جولای ۲۰۱۱ قانوونه‌کانی توندو تۆڵتر کردووه‌ و هه‌لێکی له‌بار بۆ راستڕه‌وه‌کان خوڵقاوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی رای گشتی وڵاته‌که‌یان دژی په‌نابه‌ران بوروژێنن. یانی به‌داخه‌وه‌ تا راده‌یه‌ک ئاساییه‌ که‌ له‌ نۆرویژ پڕۆسه‌ی وڵامدانه‌وه‌ زیاتر له‌ ساڵێک و دوو ساڵ و ته‌نانه‌ت چه‌ند ساڵ بخایه‌نێ.

موردا باسیشی لەو كێشە و ناخۆشیانە كرد كە بۆ هەر كام لەو كەسانە دێتە  پێش، ووتیشی: بێگومان ساڵ به‌ ساڵ کێشه‌کان گۆڕانیان به‌ سه‌ر دادێ. هه‌م له‌ روانگه‌ی سیسته‌م و قانوونی ئێره‌وه‌، هه‌م له‌ روانگه‌ی شه‌خسیه‌وه‌. کێشه‌ی زمان، کێشه‌ی کار، کێشه‌ی ئه‌نتگراسیۆن. ره‌نگه‌ کێشه‌کانی په‌نابه‌رێک که‌ ساڵێکه‌ له‌ وڵاتێک ده‌ژی، له‌ چوارچێوه‌ی زمان دا بخولێته‌وه‌، به‌ڵام له‌ گه‌ڵ تێپه‌ڕبوونی کات و مانه‌وه‌ی زیاتر دا، تازه‌ هه‌ست ده‌کا ئه‌وانی سه‌ره‌تا کێشه‌ نه‌بوون و کێشه‌ی گرنگ تر هه‌ن. کۆمه‌ڵێک کێشه‌ که‌ په‌یوه‌ندییان به‌ تێپه‌ڕبوونی کاته‌وه‌ نییه‌ و چاره‌سه‌رکردنیشان یه‌کلایه‌نه‌ نیه‌. به‌ کورتی، ئه‌و کێشانه‌ی له‌و ماوه‌یه‌دا ده‌سته‌ویه‌خه‌یان بووم گشتی بوون و له‌ هه‌ندێک حاڵه‌ت دا سه‌باره‌ت به‌ ده‌ربازبوونیان خۆشبین و هه‌ندێک حاڵه‌تیش نائومێد و ده‌سته‌وه‌ستاو بووم.

ئیسماعیل عەلیپوور پارێزەرێكی كوردە و لەو وڵاتەدا دەژی، سەبارەت بەوەی كە ئایا چەندە توانیویانە هاوكاری ئەو كەسانە بكەن كە كاریان دەچێتە پۆلیس و دادگاكانی ئەو وڵاتە وەك پارێزەرێك بەمشێوەیە روونكردنەوەی بۆ لاوان دا: من كە وەك پارێزەرێك لە كۆمۆن ( شارەوانی) كاردەكەم، سەبارەت بەو كوردانەی كە دێن بۆ وڵاتی نۆروێژ و داوای پەنابەری دەكەن، ئەو كەسانەی كە پێش خۆ تەحویل دان بە پۆلیس، پەیوەندیم لەگەڵ دەگرن یان داوای رێنوێنی دەكەن، من بە پێی توانا و ئەزمونی كە هەمە یارمەتیان دەكەم، بۆ كەیسێك كە شانسی قەبول بونیان هەبێت، وەیا ئەو كەیسانەی كە وەڵامی نەرێ وەردەگرن پێوەندیان پێوە بكەین بۆ ئامادەكاری شكایەت (KLAGE) لەوێشدا بە پێی توانا یارمەتیان دەكەم.

پارێزەر ئسماعیل عەلیپوور سەبارەت بە ناردنەوەی پەنابەرانی ئێرانیش بۆ ئێران ووتی: بەنسبەت ئەو كەسانەی كە لە ئێرانەوە دێن و من بە حوكمی كارەكەم زۆر سەروكارم لەگەڵ  كۆمسیۆنی پەنابەرانی نۆروێژ (UDI) و  IMDI هەیە، و لەوێ سەبارەت بە پێشێلكردنی مافی مرۆڤ لە ئێران و لە خەتەریاتی ناردنەوەی پەنابەر بۆ ئێران لەگەڵیاندا زۆر باس دەكەم.

بۆ نەناردنەوی پەنابەری ئێرانی بۆ وڵاتی ئێران عەلیپوور پێی وایە ئەگەر حیزب و سازمان و رێكخراوە ئێرانیەكان خۆپیشاندان رێك بخەن و نارەزایەتی خۆیان لە بەرامبەر ناردنەوەی پەنابەران دەرببڕن، دەتوانێ‌ تارادەیەك كاریگەری لەسەر ئەو وڵاتە هەبێت.

لوسیا یانگ ئەندامی كۆمسیۆنی پەنابەران لە نۆروێژ  هۆكاری ئەوەی كە بەشێك لە پەنابەران مافی پەنابەریان پێ نادرێ‌ دەگەرێنێتەوە بۆ ئەوەی كە ئەوان مەرجەكانی  بوون بە پەنابەریان تێدا لاوازە یاخود نیە. لەگەڵ ئەوەی كە هەموو مرۆڤێك مافی ئەوەی جێگای ژیانی هەڵبژێرێت، بەڵام گۆرینی جێگای ژیان پێویستە لەگەڵ یاسا و مەرجەكانی شوێنی نیشتەجێبوونی رابردوو و  ئێستادا بگونجێی. بۆ نموونە، لەگەڵ ئەوەی وڵاتی نۆروێژ بەشێوەیەكی گشتی مافی پەنابەری نادات بەو كەسانەی كە دوای پەنابەریەكەیان تەنها بە مەبەستی كار كردن بێت لە نۆروێژ، كەواتە بۆ ئەو كەسانەی كە خەڵكی ئەو وڵاتانەن كە ئەندام نین لە یەكیەتیی ئوروپا ئەوا پێویستە بروانامەی لیسانس(بەكالۆریۆس) یان بەرزتریان هەبێت و لەگەڵ ئەوەش پێویستە هەندێك مەرجی دیكەی كاركردنیان تێدا بێت، بۆ ئەوەی بتوانن مافی پەنابەری لەسەر بنچینەی كار كردن وەربگرن. وەك جەنابت باست كرد، زۆر كەس ژیانی خۆیان دەكەنە قوربانی لە پێناو ژیانێكی خۆشتر و ئاسودەتر، لەگەڵ ئەوەشدا وڵاتی نۆروێژ مافی پەنابەری نادات بە بەشێك لەو كەسانە. بەڵام بەداخەوە خەون و هیوای بوونی ژیانێكی باشتر و ئاسودەتر ناتوانێت ببێت بە تاكە هۆكارێك بۆ ئەوەی وڵاتی نۆروێژ بتوانێ‌ مافی پەنابەری بدا بەكەسێك.

ئەو ئەندامەی كۆمیسیۆنی پەنابەران لە نۆروێژ سەبارەت بە سیاسەتی پەنابەری لە وڵاتی نۆروێژ وتی: سیاسەتی پەنابەری لە وڵاتی نۆروێژ ئەوەیە كە هەموو مرۆڤێك مافی ئەوەی هەیە كە داوای پەنابەری بكات و كەیسەكەی بە پێی یاسای وڵاتەكە لێكۆڵینەوەی لەسەر بكرێت و بڕیاری لەسەر بدرێ‌، بەڵام ئەوە بەو مانایە نیە كە هەموو مرۆڤێك مافی ئەوەی هەیە كە وەك پەنابەر وەربگیرێت. بەداخەوە هەموو ئەو كەسانەی كە لە وڵاتی نۆروێژ داوای پەنابەری دەكەن هەموو مەرجە پێویستەكانی بوون بە پەنابەری سیاسی یان ئینسانیان تێدا نیە لەگەڵ ئەوەی كە خۆیان بە شێوەیەكی دیكە دەڕاوننە مەسەلەكە.

هەروەها وتیشی پەنابەر كەسێك كە دێت بۆ وڵاتی نۆروێژ و داوای پەنابەری دەكات، و ئەگەر ئەو داواكارییە قەبوڵ بكرێت لە لایەن وڵاتی نۆروێژ ئەوە ئەو كەسە دەبێت بە پەنابەر. وڵاتی نۆروێژ پەیڕەوی یاسا نێودەوڵەتیەكان دەكات بۆ پارێزگاری كردن لەو كەسانەی كە مەترسی گیانیان لەسەرە لە وڵاتی خۆیان و مافی پەنابەری سیاسی ( مافی پارێزگاری كردن) دەدات بەو كەسانە.

لوسیا یانگ وتیشی: بۆ ئەوەی بتوانی مافی پارێزگاری كردن لە وڵاتی نۆروێژ وەربگری، پێویستە بۆ وڵاتی نۆروێژ بیسەلمێنی كە لە وڵاتی خۆت لە ژێر مەترسیدای بە هۆی بیری سیاسی، رەنگی پێست، كێشەی نەتەوایەتی، ئاین یان ئەندام بوون لە گروپێكی كۆمەڵایەتی، یاخود مەترسی ئێعدام، ئازار و ئەشكەنجەدان لە وڵاتی خۆت. هەروەها بارودۆخی ئەمنی وڵاتێك دەتوانێ‌ ببێتە هۆكارێك بۆ ئەوەی كەسێك مافی پەنابەری سیاسی وەربگرێ‌ هەرچەندە ئەو كەسە وەك تاكێك هیچ كێشەیەكی ئەمنی نەبێت. نۆروێژ پێویستە پەیڕەوی رێسا نێودەوڵەتیەكان بكات كە لە لایەن UNHCR  و رێكخراوی مافی مرۆڤەوە دانراوە بۆ ئەوەی مافی پارێزگاری كردن بدات بەو كەسانەی كە لە یەكێك لەو وڵاتانەدان كە لەسەرەوە باسم كردوون.

سەبارەت بە رەت كردنەوەی مافی پەنابەریشەوە لویسا ئەوەشی وت كە ئەگەر داوای مافی پەنابەری لە لایەن كۆمیسیۆنی پەنابەرانەوە رەت بكرێتەوە، ئەوا ئەو كەیسە لە روانگەی مرۆیشەوە لێكۆڵینەوەی لەسەر دەكرێت و بەدواداچوونی بۆ دەكرێت. جگە لەوەش ئەگەر پەناخوازێك پێویستییەكی كاتی بە مانەوە هەبێت لە نۆروێژ بۆ نموونە پێویستی بە چارەسەری پزیشكی و دەرمانی هەبێت، ئەوا مافی پەنابەری لە ماوەی پێویستیەكەدا وەردەگرێت.

بە نسبەت ناردنەوەی پەنابەرانیش لوسیا یانگ بۆ لاوان وتی : وەك باسمان لێوەكرد هەموو كەسێك بۆی هەیە داوای مافی پەنابەری بكا بەڵام بەشێك لەو كەسانە مەرجی پێویستیان تێدا نیە بۆیە دوای ئەوەی كە كۆمیسیۆنی پەنابەران داواكەی رەد كردەوە، پێویستە وڵات بەجێ بێڵێ‌. لێرەدا كێشەیەك هەیە هەندێك وڵات هەن كە هاوڵاتیەكانی خۆی وەرناگرنەوە دوای ئەوەی كە داوای پەنابەریان لە وڵاتێكی دیكەدا كردووە.بەڵام هەندێك وڵات هاوڵاتیان خۆی وەر دەگرێتەوە كەچی هاوڵاتیەكە خۆی رازی نیە بە گەرانەوەی بۆ وڵاتەكەی خۆی، لە وڵاتی نۆروێژ بەشێوەیەكی نایاسایی كار دەكەن و دەژین. هەندێكیش رێگای پێكهێنانی ژیانی هاوبەش هەڵدەبژێرن بۆ وەرگرتنی مافی پەنابەری.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s